Республикалық қоғамдық-медициналық апталық газеті

Компьютерлік томография зерттеуінің балалардағы ерекшеліктері


9 сентября 2021, 11:07 | 610 просмотров



Педиатрия және бала хирургиясы ғылыми орталығының сәулелік диагностика бөлімінің меңгерушісі, медицина ғылымдарының кандидаты,   ҚР денсаулық сақтау ісінің үздігі Саргелов Сундет Шакирхожаұлы

Рентген және компьютерлік томография отасыз адамның ішкі мүшелерін тексеруге мүмкіндік береді. Олардың көмегімен өте кішкентай өзгерістер мен кішігірім патологияларды анықтай аламыз. Спиральді компьютерлік томография рентген сәулесінің әсеріне негізделген, сондай-ақ зерттелген аймақтың егжей-тегжейлі үш өлшемді моделін жасауға мүмкіндік береді.

Спиральді компьютерлік томография кәдімгі рентген аппараты қағидаты бойынша жұмыс істейді, бірақ түтік қозғалатын механизмге бекітілгендіктен, ол спиральда пациенттің корпусын айналып өтіп, қажетті аймақты жылдам зерттей алады. Барлық деректер дереу компьютерде жазылады және сарапшыларға талдау жасау үшін қол жетімді. Науқастың денесі сканерге қарама-қарсы бағытта қозғалатын қозғалыстағы платформаға байланысты 0,5 миллиметрге дейінгі жиіліктерді бөлуге болады. Спиральді томография көптеген артықшылықтарға ие:

-жоғары дәлдік;

-рентген сәулесінің төмен дозасы;

-жылдамдық;

-қауіпсіздік.

Нәтижесінде бірден бірнеше минут ішінде ішкі аурулардың толық көрінісін сіз дереу хирургиялық араласуды қажет ететін ауыр жарақаттар мен басқа патологияларды ажырата аласыз, мультисекторлар қажетті ауданды миллиметрге дейін зерттеуге мүмкіндік береді. Сонымен қатар, кішігірім рентген әсерінің кішкентай дозасы кішкентай балаларды, сондай-ақ ауыр жағдайдағы науқастарды тексеруге мүмкіндік береді. Спиральді компьютерлік томография зерттеуіне тек  организмдегі металл элементтердің болуы артефакт /алынған суреттердің дұрыс көрінбеуі/ береді.

  • Спиральды томография қай жерде қолданылады?

Спиральді компьютерлік томография көмегімен көбінесе белгілі бір аймақты немесе органды зерттеу жүргізіледі. Құрылғы сізге басқа аймақтарды көрсетпей, қалаған аймақты таңдауға мүмкіндік береді, сонда суреттер бір-бірімен қиылыспайды. Қанша жақсы болғанымен, компьютерлік томография зерттеуінің рентген сәулесі арқылы өтетінін ұмытпауымыз керек. Ол сәуленің адам организміне зияны бұрыннан белгілі. Ал балаларға арналған аз дозалы бағдарламалар арқылы зерттеу жүргізгенде рентген сәулесінің күшін 4 есе азайтып жасаймыз.

Педиатрияда балаларды жасына қарай: нәресте, 1 жасқа дейінгі сәбилер, 1-3 жас, 3-5 жас және мектеп жасындағы балалар деп бөлеміз. Компьютерлік томография зерттеуіне балалар аш қарынға келуі тиіс.

Нәрестелер мен бір жасқа дейінгі балаларды ұйықтап жатқанда компьютерлік томография зерттеуін жүргізуге болады. Мектеп жасындағы балалар аппаратты көріп танысқаннан кейін зерттеу кезінде қозғалмай жата алады. Ал бір жастан бес жасқа дейінгі балаларда зерттеу жүргізгенде көптеген қиындық туындайды. Себебі осы жастағы балалар тыныш жатпайды және зерттеуден қорқады. Бұл жастағы балаларды психологиялық тұрғыдан компьютерлік томография зерттеуіне дайындаймыз. Зерттеуден бір күн бұрын немесе зерттеу алдында аппаратты көрсетіп, столын қозғалтып еш қиын емесін байқатамыз. Сонымен бірге баланы зерттеу алдында томография столына жатқызып ары-бері жүргізіп көрсетеміз. Әрине мүмкіндігінше балаларды компьютерлік томография зерттеуіне ата-аналары мен медицина қызметкерлері дайындаса, ол балалар зерттеу кезінде қимылсыз жатады. Жәнеде бізде батылдық бұрышы деген жәшігіміз бар. Жәшіктің ішінде алуан түрлі ойыншықтар бар. Зерттеу аяқталған соң балалар ойыншық таңдап алады. Кейде кішкене жастағы сәбилер ойыншықты зерттеу алдында алып, сосын тыныш жатады.

Бірақ арасында оған да көнбейтін балалар болады, ол кезде наркоз арқылы балаларды ұйықтатып компьютерлік томография зерттеуін жүргіземіз.

Сонымен бірге компьютерлік томографияны контрасттық заттарды қосып жүргізуде балаларға қолданылады. Кейбір түзілістер мен ақаулар тек контрасттық препараттарды көктамырға енгізіп зерттегенде ғана көрінеді. Және де ауыр немесе ұзақ операцациялардың алдында контрасттық заттармен компьютерлік томография жасалып. Оперцияның бағдарламалық моделі жасалады. Сонымен қатар кей жағдайларда консервативті ем немесе операциялық ем таңдауы осы зерттеуден кейін анықталады.

Қорыта айтқанда компьютерлік томография зерттеуі педиатрияда диагностикалық әлеуеті өте зор, зиянды әсері аз және диагноз қоюда, ем таңдауда, емдік шаралардың көрсеткішін анықтауда маңызды роль атқарады.

Автор:
Баспасөз қызметі педиатрия және балалар хирургиясы ғылыми орталығы