Республикалық қоғамдық-медициналық апталық газеті

АИТВ-ның алдын алу және антиретровирусты терапия


7 сентября 2020, 10:23 | 94 просмотра



АИТВ - адамның иммун тапшылығы вирусының, яғни адамның иммунды жүйесін зақымдайтын вирустың қысқартылған атауы. Адамның иммундық жүйесін зақымдай отырып, басқа инфекциялық аурулардың дамуына ықпал етеді. Өйткені адамның иммундық жүйесі әлсіз болғандықтан, ауру туғызатын микроорганизмдермен күресуге қабілеті төмендейді. АИТВ жұқтырған адам сау адамға мүлде қауіп тудырмайтын микрорганизмдерге өте сезімтал болып келеді. Иммун тапшылығы вирусы адамнан адамға жұғады. АИТВ адамнан адамға үш жол арқылы беріледі: қан арқылы, жыныстық қатынас және тігінен (анасынан баласына жүктілігі, босану кезінде және ана сүтімен). Инфекция масаның шағуы, қол беріп амандасу, сүйісу, жүзу бассейндерінде шомылу арқылы берілмейді.

 Жоғары белсенді антиретровирустық терапия (ВААРТ) — вирусқа қарсы бірнеше препараттарды қабылдаудан тұратын АИТВ инфекциясын емдеу әдісі (АИТВ ретровирустар тұқымдасына жатады). Терапияның тиімді әсерінің арқасында АИТВ-позитивті адамдар қалыпты өмір салтын жүргізе алады, сонымен қатар қорғалмаған жыныстық қатынас кезінде АИТВ-ны басқа адамдарға бере алмайды.

ВААРТТЫҢ әрекеті – АИТВ-оң адам нөлдік вирустық жүктемеге жетеді, нәтижесінде оның өмір сүру сапасы мен ұзақтығы АИТВ-теріс адамдардан еш айырмашылығы жоқ. ВААРТ сонымен қатар АИТВ-позитивті ата-аналарға табиғи түрде сау бала тууға мүмкіндік береді.

Терапияның ең заманауи нұсқалары іс жүзінде жанама әсерлерге ие емес, адамдар үшін қауіпсіз және күніне бір таблетка қабылдаудан тұрады.

 Терапия мақсаттары

Вирусологиялық: негізгі мақсат – ағзадағы вирустың көбеюін тоқтату. Мұның көрсеткіші вирустық жүктемені 4 апта ішінде 10 еседен астам, 16-24 апта ішінде 20-50 данадан/мл-ге дейін төмендету, оны осы деңгейде мүмкіндігінше ұзақ ұстау болып табылады.

Иммунологиялық: иммундық жүйенің күйін қалпына келтіру. Вирустық жүктеме күрт төмендеген кезде дене CD4 лимфоциттерінің санын біртіндеп қалпына келтіруге және сәйкесінше иммундық реакцияға ие болады.

Клиникалық: АИТВ-сі оң адамдардың өмір сүру ұзақтығы мен сапасын арттыру. Қабылдау арқасында  қан мен тіндердегі вирустардың саны күрт төмендегендіктен, қорғалмаған жыныстық қатынастың қаупі азаяды, демек, сау бала туу мүмкіндігі артады.

Қабылдау режимі

Терапия қабылдау кестесін нақты сақтауды талап етеді (белгілі бір сағат ішінде немесе тамақтанар алдында немесе одан кейін). Препарат қабылдауды өткізіп жіберуге болмайды, өткізіп алған жағдайда азайтылған немесе ұлғайтылған дозаларды қабылдауға болмайды. Мұның бәрі АИТВ-ға оң әсер етеді, сондықтан терапияны бастамас бұрын оның режимі дәрігердің қабылдауында талқыланады және дәрі-дәрмектердің құрамы түзетілуі мүмкін. Егер адам есірткі қабылдаса, онда кең таралған пікірге сәйкес, қабылдау кестесіне төтеп беру қиын болуы мүмкін, бұл терапияның тиімділігін төмендетеді.

Автор:
А.Досқалиева, жұқпалы аурулар дәрігері ЖИТС-тің алдын-алу және оған қарсы күрес жөніндегі Алматы облыстық орталығы