Республикалық қоғамдық-медициналық апталық газеті

«Бір жасқа дейінгі балалардың тамақтану ерекшеліктері»


12 июля 2019, 04:55 | 1 021 просмотр


Бір жасқа дейінгі балалардың тамақтану тақырыбы әрқашан ананың назарында. Бір жыл ішінде сәбиді көптеген азық-түлікпен таныстырып,  бала өзіне қажеттінің бәрін  уақытында алып, аллергияның алдын-алу үшін дұрыс істеу керек.

Балалардың белсенді және дені сау болып өсу,  толыққанды даму үшін оларға күнделікті, жеткілікті мөлшерде дәрумендер, минералдар және макронутриенттер (ақуыздар, көмірсулар, майлар) алу қажет. Тамақтану теңгерімді болуы керек. Нәрестелерді тамақтандыру түрлері  табиғи, жасанды және аралас болады.

Нәрестелердің дұрыс тамақтануы қайнаған сумен толықтыруды көздейді.

Бір жастағы балалардың тамақтану принциптеріжиі тамақ ішу, ас қорыту заттарымен толық қанағаттану, барлық қоректік заттардың теңгерімділігі, ағзаның физиологиялық өзгерістері мен метаболикалық функцияларына, тағамның биологиялық және химиялық сапасына, рационның әртүрлілігі, жас талаптарына сай тағамдарды аспаздық және технологиялық өңдеу, шайнау аппаратының мүмкіндіктеріне сәйкестігін айқындайды.

Дер кезінде қосымша тамақ  енгізу өте маңызды. Ана сүтіне үйренген балалар үшін қосымша тамақты 6 айлық жастан бастап енгізеді, ал жасанды тамақтандырудағы балаларға оны 5 айдан бастап енгізу керек, өйткені олардың ағзасы қосымша дәрумендер мен минералдарға мұқтаж. Әрбір ата-ана қандай өнімді және қандай жастан пайдалануға рұқсат етілгендігін білуі керек.

Баланың қалыпты дамуы кезінде бірнеше жалпы ұсынымдарды бөлуге болады.

* Дәнді дақылдар баланың диетасында 7-8 айда ботқа ретінде және кейінірек-нан және кептірілген нан түрінде пайда болады. Бірінші жастағы балалардың тамақтануындағы ботқалар өсімдік ақуыздарының, көмірсулардың, майлардың, тағамдық талшықтардың, селеннің, темірдің, сондай-ақ В1, В2 және PP витаминдерінің негізгі көзі болып табылатынын білу керек.

Сәбіз, шпинат және асқабақ бала ағзасына А витаминіне айнала отырып, баланың қалыпты дамуы мен өсуіне ықпал ететін каротиннің жеткізілуіне жауап береді.  Балаға 7-8 айдан бері көкөніс езбесін берейік.

* Бір жасқа дейінгі балалардың тамақтануында ақуыз өнімдері сүзбе (8 айдан бастап), жұмыртқа сарысы және ет (9 айдан бастап), балық (10 айдан бастап) түрінде беріледі.  Тек ет пен балықтың майсыз сорттарын таңдаңыз, тіпті сәбиге сарысы ұнаса да, дозаны сақтаңыз-бұл өнім аллерген.

* Жеміс шырындары мен пюре баланың ас мәзіріне фруктоза, сахароза, глюкоза және органикалық қышқылдар әкеледі.  Сондай-ақ олар калий, темір, витамин С көзі болып табылады.

* Сүт және қышқыл сүт өнімдері баланың бір жасқа дейінгі тамақтануында ерекше орын алады. Сиыр мен адам сүті бірдей деп ойлауға болмайды – сиырларда, мысалы, ақуыз 2,5 есе көп, сондықтан йогурттар мен айран балаға кемінде 8-10 айдан бастап беру керек.

Әрбір жаңа өнім сәбиге түске дейінгі уақытта ғана  ұсынылады. Мөлшерін  нақты бақылау керек және арттыруға асықпаңыз. Егер дене теріс әрекет етсе (аллергия пайда болса, АІЖ мәселелері пайда болса), онда мұндай өнімді уақытша қалдыру керек. Балалар денесі оны міндетті түрде қабылдайды, бірақ кейінірек ғана.

Қорытындылай келе, балалардың дұрыс тамақтануы – бұл күрделі, бірақ олардың физикалық және психологиялық дамуына байланысты қажетті процесс.

Автор:
Тамақтану объектілерінде инфекциялық емес ауруларды бақылау және қадағалау бөлімінің жетекші маманы Г.Таласпаева